اچ دی پارت | بزرگ ترین فروشگاه لوازم یدکی خودرو
نویسنده: آرزو یوسفی 
دسته راهنما یکی از مهمترین کنترلهای خودرو است که در کابین خودرو و سمت چپ فرمان قرار دارد و وظیفهی اصلی آن، فعال کردن چراغهای راهنمای چپ و راست است. با این حال، در بسیاری از خودروهای امروزی، دسته راهنما چندمنظوره شده و وظایف دیگری مانند کنترل برفپاککن، نور بالا، فلاشر یا حتی بوق را نیز بر عهده دارد. از آنجا که این اهرم بهطور مداوم در هنگام رانندگی استفاده میشود، خرابی یا اختلال در عملکرد آن امری رایج است. در این مطلب، نشانههای خرابی دسته راهنما و مراحل تعویض آن را بررسی میکنیم.
علائم و نشانههای خرابی دسته راهنما
خرابی دسته راهنما ماشین معمولاً بهصورت تدریجی ظاهر میشود و راننده ابتدا ممکن است تغییرات جزئی در عملکرد آن احساس کند.
شایعترین علائم عبارتاند از:
1. چشمک نزدن چراغهای راهنما
یکی از واضحترین نشانههای خرابی، عمل نکردن راهنما هنگام حرکت اهرم به بالا یا پایین است. در این حالت، چراغهای راهنما روی داشبورد نیز فعال نمیشوند یا با تأخیر روشن میشوند. ممکن است مشکل از فیوز یا رله راهنما باشد، اما در بسیاری از موارد، علت اصلی خرابی در خود سوئیچ دسته راهنما یا اتصالات داخلی آن است.
2. گیر کردن یا سفت شدن اهرم
اگر هنگام استفاده از دسته راهنما احساس کردید اهرم بهسختی حرکت میکند یا در جای خود گیر میکند، احتمال شکستگی یا ساییدگی قطعات مکانیکی داخل آن زیاد است. در این وضعیت، ادامهی استفاده ممکن است باعث شکست کامل اهرم یا از کار افتادن سایر عملکردها شود.
3. برگشت نخوردن خودکار پس از پیچ
در خودروهای مجهز به مکانیزم بازگشت خودکار، پس از اتمام پیچ و بازگشت فرمان به حالت مستقیم، دسته راهنما باید به موقعیت اولیه برگردد. اگر این اتفاق نمیافتد، یا فنر بازگشت شکسته است یا زبانهی داخلی ساییده شده.
4. کار نکردن برفپاککن یا نور بالا
در دستههای چندمنظوره، عملکرد برفپاککن، نور بالا یا فلاشر هم به همان مجموعهی الکتریکی متصل است. در صورتی که یکی از این موارد از کار بیفتد، احتمال وجود اتصالی یا خرابی در مدار داخلی زیاد است.
5. روشن شدن تصادفی چراغها
اگر در حین رانندگی بدون حرکت دادن اهرم، چراغهای راهنما یا نور بالا خودبهخود روشن شوند، معمولاً نشاندهندهی خرابی در کلید داخلی یا سیمکشی دسته است. این نوع خرابی میتواند خطرناک باشد چون باعث گیج شدن رانندگان دیگر میشود.
علتهای اصلی خرابی دسته راهنما
دسته راهنما ترکیبی از اجزای مکانیکی و الکتریکی است. به مرور زمان، تماسهای فلزی داخل سوئیچ دچار فرسودگی میشوند و گرد و خاک یا رطوبت باعث ایجاد اتصال ناقص میگردد. در برخی خودروها، کیفیت پایین پلاستیک و طراحی ضعیف اهرم نیز موجب شکستگی یا لق شدن پایهها میشود. همچنین استفادهی نادرست، مانند فشار زیاد هنگام استفاده یا ضربه به فرمان، یکی از دلایل رایج خرابی این قطعه است.
زمان مناسب برای تعویض دسته راهنما
در صورتی که پس از بررسی فیوزها، سیمکشی و رلهها همچنان راهنما یا نور بالا کار نکند، بهتر است دسته راهنما تعویض شود. معمولاً تعمیر این قطعه بهصرفه نیست، زیرا اجزای داخلی ظریف و حساس هستند و باز کردن آن میتواند باعث آسیب بیشتر شود.
در خودروهایی مثل پراید، پژو ۲۰۶ و سمند، هزینهی تعویض نسبتاً پایین است و معمولاً کمتر از یک ساعت زمان میبرد.
آموزش گامبهگام تعویض دسته راهنما
در این بخش، مراحل تعویض دسته راهنما را بهصورت ساده و عملی توضیح میدهیم. انجام این کار با کمی دقت و رعایت نکات ایمنی بهراحتی در خانه یا تعمیرگاه قابل انجام است.
گام اول: قطع کردن باتری
قبل از هر کاری، سر باتری را جدا کنید تا از ایجاد اتصال کوتاه یا شوک الکتریکی جلوگیری شود. این مرحله بهویژه در خودروهای دارای ایربگ بسیار مهم است.
گام دوم: باز کردن قاب فرمان
در بیشتر خودروها، دو یا چند پیچ زیر فرمان وجود دارد که قاب پلاستیکی دور فرمان را نگه میدارد. با استفاده از پیچگوشتی مناسب، این پیچها را باز کرده و قاب بالا و پایین فرمان را جدا کنید تا دسته راهنما نمایان شود.
گام سوم: جدا کردن سوکتهای برق
دسته راهنما معمولاً با یک یا چند سوکت به سیمکشی اصلی خودرو متصل است. این سوکتها را با دقت جدا کنید. در برخی مدلها ممکن است خار پلاستیکی کوچک داشته باشند که باید با احتیاط آزاد شوند تا نشکنند.
گام چهارم: باز کردن پیچ یا خار نگهدارنده
در مرکز دسته راهنما معمولاً یک پیچ یا خار وجود دارد که آن را روی بدنهی فرمان ثابت نگه میدارد. این پیچ را باز کرده و دسته را بهآرامی بیرون بکشید. دقت کنید تا هیچ سیمی کشیده یا قطع نشود.
گام پنجم: نصب قطعهی جدید
اکنون دسته راهنمای جدید را در جای قبلی قرار دهید، پیچها را ببندید و سوکتها را به همان ترتیب قبلی وصل کنید. قبل از بستن قاب فرمان، اتصال برق را مجدداً برقرار کرده و عملکرد راهنما، نور بالا و برفپاککن را تست کنید تا مطمئن شوید همه چیز درست کار میکند.
گام ششم: بستن قاب فرمان
در نهایت قابهای پلاستیکی بالا و پایین فرمان را سر جای خود قرار داده و پیچها را ببندید. مطمئن شوید همه چیز محکم و بدون لق بودن بسته شده است.
نکات مهم هنگام تعویض
- همیشه از دسته راهنمای اصل یا باکیفیت استفاده کنید تا دوام و کارایی بیشتری داشته باشد.
- اگر خودرو دارای ایربگ فرمان است، قبل از کار مطمئن شوید برق کاملاً قطع شده باشد.
- در زمان نصب، مراقب باشید سیمها یا سوکتها خم یا له نشوند.
- بعد از نصب، عملکرد همهی کلیدها را تست کنید تا از درستی اتصال اطمینان حاصل شود.
