اچ دی پارت | بزرگ ترین فروشگاه لوازم یدکی خودرو
نویسنده: آرزو یوسفی 
یکی از حیاتیترین بخشهای موتور خودرو سیستم سوخترسانی است و نقش مستقیم در قدرت، مصرف سوخت، آلایندگی و طول عمر موتور دارد. این سیستم وظیفه دارد سوخت را از باک ذخیرهسازی دریافت کرده، با نسبت مناسب با هوا مخلوط کرده و در زمان درست به سیلندرها برساند.
در این مقاله، اجزای سیستم سوخترسانی خودرو را معرفی کرده و وظیفه هر کدام را با اصطلاحات رایج بین مکانیکهای ایرانی بررسی میکنیم.
۱. باک سوخت
باک محل ذخیرهسازی سوخت است و معمولاً در عقب خودرو نصب میشود. ظرفیت آن بسته به مدل خودرو متفاوت و بین ۳۰ تا ۷۰ لیتر است.
- ذخیرهسازی ایمن بنزین یا گازوئیل
- جلوگیری از تبخیر بیش از حد سوخت
- انتقال سوخت به پمپ بنزین
- تامین فشار و تهویه مناسب با کمک دریچههای ایمنی
باکهای مدرن معمولاً از پلاستیک مقاوم یا فولاد ضدزنگ ساخته میشوند و دارای سیستم تهویه و ایمنی هستند تا در تصادف نشت سوخت کاهش یابد.
۲. درب باک و سیستم تهویه
درب باک، مانع ورود گرد و غبار میشود و خودروهای جدید مجهز به کنیستر بخارات بنزین هستند.
وظایف اصلی:
- جمعآوری بخارات بنزین و انتقال آن به کنیستر
- جلوگیری از انتشار سوخت به محیط
- کمک به حفظ فشار متعادل در باک
۳. پمپ بنزین
پمپ بنزین قلب سیستم سوخترسانی خودرو است. در خودروهای قدیمی کاربراتوری، پمپ مکانیکی روی بلوک موتور نصب میشد. در خودروهای انژکتوری، پمپ برقی داخل باک استفاده میشود.
وظایف پمپ:
- مکش سوخت از باک و ارسال آن به ریل یا کاربراتور
- ایجاد فشار مناسب (۳ تا ۶ بار در خودروهای انژکتوری)
- تأمین دبی یکنواخت سوخت در شرایط مختلف موتور
پمپهای برقی معمولاً مجهز به فیلتر اولیه هستند تا ذرات درشت وارد سیستم نشوند.
۴. فیلتر بنزین
فیلتر بنزین یکی دیگر از اجزای سیستم سوخترسانی خودرو است، و از ورود ذرات ریز، گرد و غبار، زنگ زدگی و رسوبات به داخل پمپ بنزین و انژکتورها جلوگیری میکند. کیفیت و عملکرد فیلتر مستقیماً بر راندمان احتراق، مصرف سوخت و عمر موتور تأثیر میگذارد.
وظایف:
- محافظت از انژکتورها و پمپ بنزین
- افزایش عمر موتور و انژکتورها
- کمک به احتراق کامل و کاهش آلایندگی
معمولاً هر ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر باید تعویض شود تا گرفتگی باعث افت فشار و افزایش مصرف سوخت نشود.
۵. لولهها و شیلنگهای بنزین
لولهها و شیلنگها مسیر انتقال سوخت را فراهم میکنند.
ویژگیها:
- مقاومت در برابر فشار و دما
- جلوگیری از نشت و تبخیر سوخت
- تحمل ارتعاشات خودرو
۶. ریل انژکتور
ریل انژکتور مسیر پرفشار سوخت از پمپ به انژکتورها است و توزیع سوخت یکنواخت بین سیلندرها را تضمین میکند. این قطعه فشار سوخت را با رگولاتور کنترل میکند و از نوسانات فشار جلوگیری میکند.
وظایف:
- توزیع یکنواخت سوخت بین انژکتورها
- اتصال به رگولاتور بنزین برای حفظ فشار ثابت
- نصب روی منیفولد هوا برای نزدیک بودن به سیلندرها
۷. رگولاتور بنزین
رگولاتور بنزین مسئول تنظیم دقیق فشار سوخت در ریل و برگشت سوخت اضافی به باک است. فشار مناسب سوخت برای عملکرد یکنواخت انژکتورها و جلوگیری از اختلال در پاشش ضروری است.
وظایف:
- حفظ فشار مناسب برای عملکرد یکنواخت انژکتورها
- برگشت سوخت اضافی به باک
- جلوگیری از نوسانات فشار که باعث کار نامنظم موتور میشوند
۸. انژکتورها
انژکتورها مسئول تزریق سوخت در مقادیر دقیق و در زمان مناسب هستند تا مخلوط سوخت و هوا برای احتراق کامل ایجاد شود.
وظایف:
- تزریق مقدار دقیق سوخت در زمان مناسب
- ایجاد مخلوط مناسب سوخت و هوا برای احتراق کامل
- همکاری با ECU برای کنترل بهینه موتور
در صورت گرفتگی یا خرابی، انژکتورها باعث لرزش موتور، افزایش مصرف سوخت و دود سیاه میشوند.
۹. کاربراتور (در خودروهای قدیمی)
در خودروهای کاربراتوری، کاربراتور وظیفه ترکیب دقیق سوخت و هوا را بر عهده دارد و نسبت سوخت به هوا را برای شرایط مختلف رانندگی تنظیم میکند.
- تأمین نسبت سوخت به هوا
- غنی کردن مخلوط هنگام استارت سرد
- تأمین سوخت بیشتر هنگام شتابگیری
۱۰. سنسورها و ECU
ECU (کامپیوتر موتور) با پردازش دادههای سنسورها، عملکرد اجزای سیستم سوخترسانی خودرو را بهینه میکند. هر سنسور اطلاعات حیاتی درباره دما، فشار، اکسیژن و موقعیت دریچه گاز را ارائه میدهد.
سنسورهای اصلی:
- سنسور اکسیژن → بررسی نسبت هوا به سوخت در دود خروجی
- سنسور MAP → اندازهگیری فشار منیفولد
- سنسور دریچه گاز (TPS) → تشخیص موقعیت دریچه گاز
- سنسور دمای آب و هوا → تنظیم مخلوط سوخت بر اساس دما
ECU با پردازش این دادهها، مدت باز بودن انژکتورها و نسبت سوخت به هوا را کنترل میکند.
۱۱. خط برگشت سوخت
خط برگشت سوخت، مسیر بازگشت سوخت اضافی از ریل انژکتور به باک است. این مسیر فشار سوخت را متعادل نگه میدارد و از افزایش دمای پمپ بنزین جلوگیری میکند.
مزایا:
- حفظ فشار مناسب
- خنک نگه داشتن پمپ بنزین
- ثبات عملکرد موتور در دورهای بالا
۱۲. کنیستر بخارات بنزین
کنیستر بخارات بنزین باک را ذخیره میکند و در شرایط مناسب به موتور بازمیگرداند تا مصرف سوخت کاهش یابد و استانداردهای آلایندگی رعایت شود.
وظایف:
- جلوگیری از انتشار بخارات سوخت به محیط
- کاهش مصرف سوخت
- کمک به رعایت استانداردهای آلایندگی
۱۳. منیفولد هوا و دریچه گاز
منیفولد هوا و دریچه گاز میزان هوا را به موتور میرسانند و با انژکتورها هماهنگ هستند.
وظایف منیفولد هوا:
فراهم کردن مسیر ورود هوا به موتور
توزیع یکنواخت هوا بین سیلندرها
کمک به اختلاط مناسب هوا و سوخت
وظایف دریچه گاز:
تنظیم میزان جریان هوا ورودی به موتور
کنترل میزان هوای دریافتی با توجه به فرمان راننده
همکاری با ECU برای مدیریت دقیق عملکرد موتور
۱۴. شمع و سیستم احتراق خودرو
شمعها مخلوط سوخت و هوا را در زمان درست جرقه میزنند. کیفیت پاشش سوخت و عملکرد شمع رابطه مستقیم دارند و در راندمان موتور مؤثرند.
وظایف:
جرقه زدن مخلوط سوخت و هوا در زمان مناسب
کمک به احتراق کامل و کاهش تولید دود
افزایش راندمان موتور و شتاب خودرو
سوالات متداول در مورد اجزای سیستم سوخترسانی خودرو
فیلتر بنزین هر چند کیلومتر باید تعویض شود؟
معمولاً فیلتر بنزین هر ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر یا مطابق دفترچه خودرو تعویض میشود تا از گرفتگی و کاهش راندمان موتور جلوگیری شود.
علائم خرابی پمپ بنزین چیست؟
از جمله علائم خرابی میتوان به مشکل در استارت زدن، کاهش قدرت موتور، افزایش مصرف سوخت و صدای غیرعادی از پمپ بنزین اشاره کرد.
آیا بنزین بیکیفیت روی سیستم سوخترسانی خودرو تأثیر دارد؟
بله. بنزین بیکیفیت میتواند منجر به رسوبگذاری، گرفتگی فیلتر سوخت و آسیب به انژکتورها شود.
نقش ECU در سیستم سوخترسانی خودرو چیست؟
ECU یا کامپیوتر موتور، زمان و مقدار تزریق سوخت را کنترل کرده و با پردازش اطلاعات سنسورها، عملکرد بهینه موتور را تضمین میکند.
