اچ دی پارت | بزرگ ترین فروشگاه لوازم یدکی خودرو
نویسنده: آرزو یوسفی 
کالیپر ترمز نقش بسیار مهمی در سیستم ترمز خودرو دارد. و مسئول کند کردن یا متوقف کردن خودرو از طریق ایجاد اصطکاک با دیسک ترمز است. این سیستم برای رانندگی ایمن حیاتی است، زیرا بهطور مستقیم بر توانایی توقف خودرو تأثیر میگذارد.
وقتی پدال ترمز فشار داده میشود، مایع ترمز باعث میشود کالیپر ترمز به صفحه ترمز فشار وارد کند و این صفحه به نوبه خود روی دیسک ترمز فشار میآورد و اصطکاک لازم برای کاهش سرعت یا توقف خودرو را ایجاد میکند.
اجزای کالیپر ترمز
کالیپر ترمز از چند جزء مختلف تشکیل شده است که شامل موارد زیر است:
- کالیپر و پایه نصب:
کالیپر ترمز بخشی از سیستم ترمز است که صفحه ترمز و پیستونها را در خود جای میدهد. عملکرد اصلی آن کند کردن چرخ خودرو از طریق ایجاد اصطکاک با دیسک ترمز است. پایه نصب یک قطعه محکم است که کالیپر ترمز را بر روی دیسک نگه میدارد و باید به اندازه کافی مقاوم باشد تا نیروهای وارد شده هنگام ترمزگیری را تحمل کند. - میلههای لغزشی:
میلههای لغزشی به بدنه کالیپر یا پایه ثابت متصل هستند. این میلهها باعث میشوند کالیپر بتواند حرکت کند و صفحه ترمز را هنگام فشردن پدال ترمز به دیسک فشار دهد. - پیچهای قفلکننده:
این پیچها کالیپر ترمز را به پایه نصب متصل میکنند. باید با گشتاور مناسب سفت شوند تا کالیپر در جای خود ثابت بماند، زیرا هر گونه حرکت میتواند بر کارایی و ایمنی ترمز تأثیر بگذارد. بهتر است برای جلوگیری از شل شدن پیچها بر اثر لرزش جاده، از چسب رزوه آبی روی آنها استفاده شود. - غلافهای محافظ گرد و غبار:
این غلافها میلههای لغزشی و پیستون کالیپر را از گرد و غبار، آلودگی و رطوبت محافظت میکنند. تمیز نگه داشتن این اجزا برای عملکرد روان و طول عمر آنها ضروری است. - گیرههای نگهدارنده دیسک ترمز:
این گیرهها صفحات ترمز را در داخل کالیپر در جای خود نگه میدارند. آنها به کاهش لرزش و صدا کمک کرده و اطمینان میدهند که صفحات ترمز هنگام ترمزگیری و آزاد کردن ترمز به راحتی حرکت کنند. - لنت ترمز:
لنت ترمز ماده اصطکاکی است که روی دیسک فشار وارد میکند تا خودرو کند شود. شیمها (در صورت وجود) به کاهش صدا و سایش یکنواخت کمک میکنند. - پیستون ترمز:
پیستون ترمز همان قطعهای است که هنگام فشار دادن ترمز، صفحات را به دیسک فشار میدهد. این پیستون باید بتواند بهطور روان در سیلندر کالیپر حرکت کند. - پیچ تخلیه هوا:
پیچ تخلیه هوا، پیچی است که سوراخی در بالا و پایه دارد تا امکان تخلیه هوای سیستم ترمز فراهم شود. داشتن سیستم بدون هوا برای توانایی توقف خودرو ضروری است. این پیچ وقتی سفت میشود، سوراخ پایه با بدنه کالیپر آببندی میشود و وقتی کمی شل میشود، مایع و هوا از کانال داخلی آن عبور کرده و از بالا خارج میشوند.
همچنین بخوانید: آموزش انتخاب و تعویض لنت ترمز خودرو
هر جزء نقش مهمی در عملکرد کلی سیستم ترمز دارد و نگهداری منظم آنها برای عملکرد صحیح ضروری است. این نگهداری شامل بررسی فرسودگی، اطمینان از روانکاری مناسب و تعویض قطعات آسیبدیده است. کالیپر ترمز سالم برای ترمزگیری ایمن و مؤثر حیاتی است.
انواع کالیپر ترمز
بهطور کلی، سه نوع اصلی کالیپر ترمز وجود دارد:
1. کالیپر ترمز شناور
کالیپر ترمز شناور به گونهای طراحی شده است که کمی به سمت چپ و راست نسبت به دیسک حرکت کند. تفاوت آن با کالیپر ثابت در این است که یک یا چند پیستون فقط در یک طرف دیسک قرار دارند و این اجازه حرکت جانبی به کالیپر میدهد. هنگام فشردن ترمز، فشار هیدرولیکی مایع ترمز این پیستونها را به سمت بیرون میراند و صفحه ترمز را به یک طرف دیسک فشار میدهد. این حرکت باعث میشود کالیپر «شناور» شده و صفحه ترمز طرف مقابل نیز با دیسک در تماس قرار گیرد.
2. کالیپر ترمز ثابت
کالیپر ثابت برخلاف کالیپر شناور، نسبت به دیسک حرکت نمیکند. این نوع کالیپر پیستونهایی در هر دو طرف دیسک دارد و میتواند چندین پیستون در هر طرف داشته باشد. هنگام فشردن ترمز، فشار هیدرولیکی باعث میشود پیستونها در هر دو طرف به جلو حرکت کرده و صفحات ترمز را روی دیسک فشار دهند. این عمل اصطکاک لازم برای کاهش سرعت یا توقف خودرو را ایجاد میکند.
3. کالیپر ترمز لغزشی
کالیپر لغزشی که به آن کالیپر پینی یا اسلاید هم گفته میشود، شباهت زیادی به کالیپر شناور دارد و یک یا دو پیستون فقط در یک طرف دیسک دارد. ویژگی اصلی این کالیپرها استفاده از پین یا اسلایدر است که امکان حرکت کمی به جلو و عقب کالیپر در حین ترمزگیری را فراهم میکند.
جنس کالیپر ترمز
کالیپر ترمز معمولاً از دو نوع ماده ساخته میشود:
- چدن: به دلیل دوام بالا و توانایی جذب حرارت، در خودروهای معمولی بهطور گسترده استفاده میشود.
- آلومینیوم: سبکتر از چدن است و در خودروهای عملکردی یا لوکس استفاده میشود. کالیپرهای آلومینیومی حرارت را بهتر منتقل میکنند و وزن تعلیق نشده را کاهش میدهند که موجب بهبود هندلینگ و کارایی خودرو میشود.
نگهداری کالیپر ترمز
کالیپر ترمز نیاز به نگهداری منظم دارد تا عملکرد و ایمنی آن تضمین شود.
بازرسی
بازرسی منظم کالیپر ترمز برای شناسایی مشکلات احتمالی قبل از جدی شدن آنها ضروری است. مواردی که باید بررسی شوند شامل:
- صفحات ترمز و دیسکها: بررسی سایش نامنظم که میتواند نشاندهنده گیر کردن کالیپر باشد.
- میلهها و پیستونهای کالیپر: اطمینان از حرکت روان آنها. گیر کردن یا قفل شدن قطعات میتواند کارایی ترمز را کاهش دهد.
- لولهها و مایع ترمز: بررسی نشتی یا کاهش مایع که عملکرد ترمز را تحت تأثیر قرار میدهد.
تمیز کردن
تمیز نگه داشتن کالیپر ترمز برای عملکرد صحیح آن ضروری است. گرد و غبار، آلودگی و نمک جاده میتوانند باعث خوردگی و گیر کردن قطعات شوند. مراحل تمیز کردن شامل:
- حذف گرد و غبار و آلودگی: با استفاده از برس و پاککننده مخصوص ترمز.
- تمیز کردن پیستونها و میلهها: برای جلوگیری از گیر کردن و سایش نامنظم.
- بررسی زنگ زدگی و خوردگی: هرگونه خوردگی باید فوراً رفع شود.
تخلیه هوا در صورت نرم بودن پدال ترمز
اگر پدال ترمز نرم باشد یا بیش از حد پایین برود، باید سیستم برای نشتی بررسی شود. گاهی اکسید شدن یا رقیق شدن مایع ترمز رخ میدهد و نیاز به تخلیه هوا یا آلودگی از سیستم است.
روانکاری
روانکاری صحیح برای حرکت روان کالیپر ترمز ضروری است. نقاط مهم شامل:
- میلههای کالیپر: برای حرکت صحیح کالیپر باید روانکاری شوند.
- مهر و موم پیستون: برای جلوگیری از خشک شدن و ترک خوردن.
- پشت صفحات ترمز: کمک به کاهش صدا.
- تَبهای نصب صفحه ترمز: ممکن است نیاز به روانکاری داشته باشند.
از گریس ترمز مقاوم در برابر حرارت بالا یا روانکار مشخصشده برای قطعات سیستم ترمز استفاده کنید.
تعویض کالیپر ترمز
برخی اجزای کالیپر ترمز با گذر زمان نیاز به تعویض دارند:
- صفحات ترمز: زمانی که به حداقل ضخامت توصیهشده توسط سازنده خودرو برسند، باید تعویض شوند.
- قطعات سختافزاری کالیپر: فنرها و گیرهها در صورت داشتن نشانههای فرسودگی یا آسیب باید تعویض شوند.
- خود کالیپر: اگر کالیپر به شدت آسیب دیده باشد یا بهطور مداوم مشکلساز شود، تعویض آن ضروری است.
تعویض همیشه باید مطابق با مشخصات سازنده خودرو انجام شود.
آیا باید همه کالیپرهای ترمز را همزمان تعویض کرد؟
ضروری نیست که همه چهار کالیپر ترمز همزمان تعویض شوند، اما معمولاً توصیه میشود که کالیپرها به صورت جفت (جفت جلو یا جفت عقب) تعویض شوند.
دلایل تعویض کالیپرها به صورت جفت
- عملکرد ترمز متوازن: وقتی یک کالیپر جدید و دیگری قدیمی باشد، ممکن است فشار یکسانی به صفحات ترمز وارد نکنند. این عدم تعادل میتواند باعث ترمزگیری نامتقارن و کشیده شدن خودرو به یک سمت شود. تعویض هر دو کالیپر عملکرد ترمز یکنواخت را تضمین میکند.
- سایش یکنواخت اجزای ترمز: اگر کالیپرها جفتی تعویض نشوند، یک سمت سریعتر فرسوده میشود که منجر به سایش نامتقارن صفحات ترمز و دیسکها و نیاز به نگهداری بیشتر میشود.
- شرایط و عمر مشابه: کالیپرهای ترمز در هر دو سمت خودرو تحت فشار و شرایط مشابهی قرار دارند. اگر یک کالیپر آسیب دیده یا فرسوده باشد، احتمالاً دیگری نیز به زودی دچار مشکل میشود. تعویض همزمان باعث میشود هر دو کالیپر در شرایط مشابه و با عمر مفید مشابه باشند.
- صرفهجویی در هزینه بلندمدت: گرچه تعویض همزمان ممکن است هزینه اولیه بیشتری داشته باشد، اما در بلندمدت مقرونبهصرفه است زیرا هزینه نیروی کار برای دو تعویض جداگانه کاهش مییابد و سایش نامتقارن اجزای ترمز کمتر میشود.
نشانههای نیاز به تعویض کالیپر ترمز
تشخیص زمان تعویض کالیپر ترمز برای حفظ ایمنی و کارایی سیستم ترمز ضروری است:
چه زمانی کالیپر ترمز را تعویض کنیم؟
اگر خودرو شما با هر یک از مشکلات زیر مواجه شد، باید سریعاً اقدام کنید:
- سایش نامتقارن صفحه ترمز: اگر یک صفحه سریعتر از سایرین فرسوده شود، ممکن است کالیپر بهطور کامل رها نشود و اصطکاک مداوم روی یک سمت ایجاد کند.
- نشتی روغن ترمز: نشتی اطراف کالیپر میتواند نشاندهنده خرابی مهر و موم یا ترک خوردن کالیپر باشد.
- پدال ترمز نرم یا سفت: اگر برای فعال شدن ترمز نیاز به فشار زیاد دارید، احتمالاً کالیپر مشکل دارد.
- کاهش عملکرد ترمز: نیاز به فاصله بیشتر برای توقف خودرو میتواند به دلیل خرابی کالیپر باشد.
- کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام ترمزگیری: نشاندهنده گیر کردن یا قفل شدن کالیپر در یک سمت است.
- صداهای غیرعادی هنگام ترمزگیری: صدای جیغ، ساییدگی یا تقتق میتواند علامت مشکل کالیپر باشد.
- عدم برگشت پیستون کالیپر: پیستون باید پس از رها کردن پدال به عقب بازگردد؛ اگر این اتفاق نیفتد، کالیپر نیاز به بررسی دارد.
- آسیب فیزیکی یا خوردگی: آسیب یا زنگزدگی شدید عملکرد کالیپر را مختل میکند.
- روشن شدن چراغ ترمز یا چراغ چک: این چراغها نشاندهنده شناسایی مشکل سیستم ترمز توسط رایانه خودرو هستند.
- حس کشیده شدن ترمز: اگر ترمزها کشیده میشوند یا خودرو به سختی حرکت میکند، کالیپر بهطور کامل رها نمیشود.
در چنین شرایطی بهتر است خودرو توسط تکنسین حرفهای بررسی و در صورت نیاز کالیپر تعویض شود تا ایمنی رانندگی حفظ شود.
تعویض کالیپرها باید با دقت انجام شود و رعایت نکات نصب صحیح برای عملکرد ایمن و مؤثر ترمز ضروری است.
