اچ دی پارت | بزرگ ترین فروشگاه لوازم یدکی خودرو
نویسنده: آرزو یوسفی 
یکی از مشکلات رایج در خودروها، لرزش دستهدنده است. لرزشی که ممکن است در حالت درجا، هنگام حرکت یا در سرعتهای بالا احساس شود. این مشکل معمولاً نشانهای از ایراد در سیستم انتقال قدرت، پایههای موتور یا گیربکس است.
شناخت دقیق علت لرزش دستهدنده میتواند از بروز خرابیهای پرهزینه جلوگیری کند. در این مقاله به بررسی دلایل اصلی لرزش دستهدنده خودرو و روشهای رفع آن میپردازیم.
دلایل لرزش دستهدنده خودرو
1. خرابی دستهموتور
یکی از شایعترین دلایل لرزش دنده، خرابی دستهموتور است. وظیفه دستهموتور، نگهداشتن موتور در جای خود و جذب لرزشهای ناشی از کارکرد آن است.
وقتی لاستیک یا بوش داخلی دسته موتور دچار پارگی یا فرسودگی شود، لرزش موتور به شاسی و سپس به گیربکس و دستهدنده منتقل میشود. این لرزش معمولاً در حالت درجا (بهویژه هنگام روشن بودن کولر یا بالا بودن دور موتور) بیشتر احساس میشود.
راهحل:
بازدید دورهای دستهموتورها و تعویض قطعهی معیوب. در صورت تأخیر در تعمیر، لرزش ممکن است باعث ترک خوردن پایههای موتور یا شکستگی سایر اتصالات شود.
2. خرابی دستهگیربکس
دستهگیربکس وظیفهی نگهداری گیربکس و جذب لرزشهای حاصل از انتقال نیرو را دارد. در صورت خرابی یا شل شدن آن، لرزش دستهدنده بهوضوح حس میشود.
نشانهی اصلی خرابی دستهگیربکس، تکان خوردن محسوس دستهدنده هنگام تعویض دنده یا شتابگیری است.
راهحل:
بررسی سلامت دستهگیربکس و تعویض در صورت ترک یا پارگی لاستیک. استفاده از قطعات اورجینال اهمیت زیادی دارد، زیرا دستهگیربکسهای بیکیفیت نمیتوانند لرزش را بهخوبی جذب کنند.
3. خرابی بوشها و اتصالات مکانیزم دستهدنده
در خودروهای دندهدستی، بین اهرم دستهدنده و گیربکس مجموعهای از میلهها، کابلها و بوشهای پلاستیکی وجود دارد. فرسودگی این بوشها یا لق شدن اتصالات باعث ایجاد لرزش یا صدای اضافی در هنگام تعویض دنده میشود.
این نوع لرزش معمولاً هنگام حرکت یا در دندههای خاص (مثل دنده ۲ یا ۳) محسوستر است.
راهحل:
بازدید مکانیزم تعویض دنده و تعویض بوشها یا پیچهای لقشده. این تعمیر معمولاً ساده و کمهزینه است ولی در کاهش لرزش تأثیر زیادی دارد.
4. خرابی یا عدم بالانس شدن موتور
اگر موتور خودرو بهدرستی بالانس نباشد یا یکی از سیلندرها احتراق ناقص داشته باشد، ارتعاشات ناهمگون ایجاد میکند که از مسیر گیربکس به دستهدنده منتقل میشوند.
علائمی مانند لرزش موتور در حالت درجا، صدای غیرعادی یا کاهش شتاب خودرو نشاندهندهی این مشکل است.
راهحل:
بررسی وضعیت شمعها، کوئلها و انژکتورها. در صورت لزوم، بالانس موتور یا تنظیم دقیق سیستم سوخترسانی باید توسط مکانیک متخصص انجام شود.
5. خرابی یا تاب داشتن دیسک و صفحه کلاچ
دیسک و صفحه کلاچ اگر تاب بردارد یا فنرهایش ضعیف شود، هنگام درگیر شدن لرزش ایجاد میکند. این لرزشها بهویژه هنگام شروع حرکت یا نیمکلاچ گرفتن در ترافیک حس میشوند.
در این حالت، لرزش معمولاً همراه با تکان خوردن دستهدنده و صدای خفیف از زیر خودرو است.
راهحل:
بازدید مجموعه کلاچ و در صورت نیاز، تعویض دیسک و صفحه با برند معتبر. تنظیم دقیق کلاچ نیز میتواند از انتقال لرزش جلوگیری کند.
6. عدم تراز بودن چرخها یا خرابی پلوس
هرچند در نگاه اول لرزش چرخها ارتباطی به دستهدنده ندارد، اما در واقع، ارتعاش ناشی از پلوسهای خراب یا چرخهای بالانس نشده میتواند از مسیر سیستم انتقال نیرو به دستهدنده منتقل شود.
اگر لرزش فقط در سرعتهای بالا (مثلاً بالای ۸۰ کیلومتر در ساعت) حس میشود، احتمال خرابی پلوس یا بالانس نبودن چرخها زیاد است.
راهحل:
بازدید پلوسها از نظر لقی، شکستگی یا پارگی گردگیر و تنظیم مجدد بالانس چرخها در تعمیرگاه مجاز.
7. ایراد در گیربکس یا چرخدندههای داخلی
در مواردی نادر، خود گیربکس میتواند منبع لرزش باشد. خرابی بلبرینگهای داخلی، سایش چرخدندهها یا کمبود روغن گیربکس از جمله دلایل فنی این مشکل هستند.
در چنین شرایطی، لرزش معمولاً همراه با صداهای غیرعادی مانند زوزه یا تقتق از ناحیه گیربکس است.
راهحل:
باز کردن گیربکس و بررسی قطعات داخلی فقط باید توسط متخصص انجام شود. استفاده از روغن گیربکس با استاندارد توصیهشده سازنده اهمیت زیادی دارد.
نکات پیشگیرانه برای جلوگیری از لرزش دستهدنده
- تعویض بهموقع روغن گیربکس و بررسی سطح آن
- کنترل سلامت دستهموتور و دستهگیربکس در سرویسهای دورهای
- پرهیز از رانندگی با دور موتور بالا در دندههای سنگین
- استفاده از قطعات اصلی و باکیفیت در سیستم انتقال نیرو
جمعبندی
لرزش دستهدنده خودرو معمولاً نشانهای از وجود مشکل در بخش انتقال نیرو یا پایههای نگهدارنده موتور و گیربکس است. بیتوجهی به این لرزش میتواند باعث خرابی قطعات پرهزینهای مانند گیربکس یا دیفرانسیل شود. با بررسی منظم، استفاده از روغن و قطعات استاندارد و مراجعه به تعمیرکار مجرب، میتوان این مشکل را بهراحتی برطرف کرد و از عملکرد نرم و بیصدا در خودرو لذت برد.
سوالات متداول در مورد لرزش دستهدنده خودرو
چرا دستهدنده خودرو لرزش دارد؟
لرزش ممکن است به دلیل خرابی دستهموتور یا دستهگیربکس، بوشهای فرسوده، کلاچ تابدار یا مشکل در گیربکس و پلوس ایجاد شود.
لرزش دستهدنده در دنده عقب طبیعی است؟
نه، لرزش در دنده عقب معمولاً نشاندهنده شل شدن دستهگیربکس، بوشهای فرسوده یا مشکل اتصال اهرم به گیربکس است و نیاز به بررسی دارد.
آیا لرزش دستهدنده خطرناک است؟
لرزش طولانیمدت میتواند باعث آسیب گیربکس، دیسک و صفحه کلاچ یا پایههای موتور شود و بهتر است سریعاً رفع شود.
چگونه لرزش دستهدنده را کاهش دهیم؟
بازرسی و تعویض دستهموتور، دستهگیربکس، بوشهای فرسوده، بالانس موتور و روغنکاری گیربکس میتواند لرزش را کاهش دهد.
